Các vấn đề cần lưu ý theo CV 18114/CHQ-GSQL

Vấn đề số 1: Thời điểm xuất trình Giấy chứng nhận — hiểu sai là mất tiền

Nguồn gốc của sự nhầm lẫn

Khoản 4 Điều 10 Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định: khi xuất khẩu, nhập khẩu, tổ chức/cá nhân phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện nộp kèm bộ hồ sơ hải quan để làm thủ tục thông quan.

Nhiều doanh nghiệp đọc chữ "thông quan" và hiểu rằng: có thể mở tờ khai trước, giấy chứng nhận bổ sung sau, miễn là có trước lúc hàng được thông quan.

Cách hiểu này sai.

Kết luận của Cục Hải quan

Công văn viện dẫn khoản 3 Điều 25 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi tại điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025): hàng hóa thuộc diện phải có giấy phép của cơ quan quản lý chuyên ngành thì phải có giấy phép trước khi đăng ký tờ khai hải quan, và phải khai đầy đủ thông tin giấy phép trên tờ khai.

Vẫn theo quy định đó, khi kiểm tra hồ sơ mà hải quan đủ cơ sở xác định hàng thuộc diện phải có giấy phép nhưng không có giấy phép tại thời điểm đăng ký tờ khai, doanh nghiệp sẽ bị xử lý theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Cục Hải quan xác định: Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện về bản chất là giấy phép quản lý chuyên ngành. Do đó thời điểm áp dụng phải tuân theo pháp luật hải quan.

Việc phải làm ngay: rà toàn bộ tờ khai hóa chất có điều kiện đang dự kiến mở trong 30 ngày tới. Nếu Giấy chứng nhận đang trong quá trình xin cấp — hoãn mở tờ khai, đừng mở trước rồi bổ sung sau.

Vấn đề số 2: Hàm lượng đúng 1% và đúng 5% — bằng ngưỡng thì tính sao?

Đây là dạng vướng mắc kinh điển của dân khai báo: Phụ lục III Nghị định 24/2026/NĐ-CP đưa ra danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, kèm ngưỡng miễn trừ 1% cho nhóm 1 và 5% cho nhóm 2. Nhưng khi hỗn hợp chất có hàm lượng đúng bằng con số đó — dưới ngưỡng hay bằng ngưỡng thì được miễn?

Cục Hải quan hướng dẫn căn cứ quy định tại tiết V phần C mục 2 Phụ lục III ban hành kèm Nghị quyết 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ — nghị quyết quy định các trường hợp được miễn trừ tại Điều 21 Nghị định 26/2026/NĐ-CP.

Lưu ý kỹ thuật: khi lập hồ sơ, hãy trích dẫn chính xác vị trí điều khoản trong bản Nghị quyết 19/2026/NQ-CP mà đơn vị mình đang lưu, vì cách đánh số phụ lục có thể khác nhau giữa các bản dịch/bản đăng tải.

Vấn đề số 3: Mua bán hóa chất với doanh nghiệp trong khu vực hải quan riêng

Giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp trong khu vực hải quan riêng (DNCX, khu phi thuế quan) lâu nay bị áp dụng không thống nhất giữa các địa bàn.

Hướng xử lý: áp dụng cùng căn cứ với vấn đề số 2 — quy định về miễn trừ tại Nghị quyết 19/2026/NQ-CP — kết hợp với hướng dẫn đã có tại Công văn 16951/CHQ-GSQL ngày 29/5/2026 của Cục Hải quan về triển khai Nghị quyết 19.

Nếu bộ phận XNK của bạn chưa lưu Công văn 16951, đây là văn bản cần bổ sung vào hồ sơ nghiệp vụ ngay.

Vấn đề số 4: Tra cứu Giấy phép và thông tin khai báo hóa chất

Tin tốt trung hạn: Cục Hóa chất đang phối hợp với Cục Hải quan (Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan) triển khai kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử. Khi hoàn thành, hải quan tra cứu trực tiếp thông tin giấy phép trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, dự kiến vận hành chính thức trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Trước mắt, vẫn thực hiện theo hướng dẫn của Cục Hóa chất tại:

1. Công văn 2595/HC-QLHC ngày 31/12/2025 (Cục Hải quan sao gửi tại Công văn 1071/CHQ-GSQL ngày 12/01/2026)
2. Công văn 484/HC-QLHC ngày 13/3/2026 (sao gửi tại Công văn 13806/CHQ-GSQL ngày 16/3/2026)

Vấn đề số 5: Bốn nội dung áp dụng theo Công văn 813/HC-CNHC

Với các vướng mắc đã tổng hợp tại Công văn 13821/CHQ-GSQL ngày 16/3/2026, các Chi cục được yêu cầu thực hiện theo hướng dẫn tại Công văn 813/HC-CNHC ngày 22/4/2026 của Cục Hóa chất (gửi kèm Công văn 18114) đối với bốn nhóm nội dung:

1. Thời điểm công bố mục đích sử dụng hóa chất trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất
2. Khái niệm hàm lượng, nồng độ, lĩnh vực gia dụng — nhóm khái niệm gây tranh cãi nhiều nhất khi phân loại
3. Nhập khẩu hóa chất có điều kiện với hàm lượng từ 0,1% đến 5% khối lượng
4. Các trường hợp được miễn cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất kinh doanh và Giấy phép xuất nhập khẩu

Đây là văn bản đính kèm — hãy tải kèm bản gốc Công văn 18114 để có đủ nội dung.

Còn 2 vấn đề CHƯA có lời giải — hãy lên kế hoạch dự phòng

Cục Hải quan thẳng thắn nêu hai nội dung chưa xử lý được, phải báo cáo Bộ Tài chính để tiếp tục kiến nghị Bộ Công Thương:

1. Danh sách các đơn vị được giám định nồng độ/hàm lượng hóa chất. Hệ quả: doanh nghiệp cần chứng thư giám định hàm lượng để chứng minh dưới ngưỡng vẫn chưa có danh sách chính thức để lựa chọn. Nên chủ động hỏi trước chi cục quản lý về đơn vị giám định được chấp nhận trên địa bàn.
2. Chính sách quản lý chuyên ngành khi mua bán, trao đổi, vận chuyển hóa chất ra/vào kho ngoại quan; trao đổi mua bán giữa các khu vực hải quan riêng. Hệ quả: nếu mô hình logistics của bạn dùng kho ngoại quan cho hóa chất, rủi ro áp dụng không thống nhất vẫn còn. Cân nhắc xin ý kiến bằng văn bản trước khi triển khai lô lớn.

Cục Hải quan cho biết sẽ có văn bản hướng dẫn khi Bộ Công Thương có ý kiến cụ thể.

Bản đồ văn bản cần lưu (in ra dán cạnh bàn làm việc)

Checklist rà soát trong 7 ngày

1. Liệt kê mọi mặt hàng hóa chất đang nhập, đối chiếu với Phụ lục danh mục của Nghị định 24/2026/NĐ-CP
2. Kiểm tra hiệu lực Giấy chứng nhận đủ điều kiện SXKD hóa chất có điều kiện — còn hạn không, đúng phạm vi không
3. Xác nhận quy trình nội bộ: không mở tờ khai khi chưa có giấy phép trong tay
4. Rà các mặt hàng có hàm lượng nằm sát ngưỡng 0,1% / 1% / 5% — đây là nhóm dễ tranh cãi nhất
5. Với hàng qua kho ngoại quan hoặc khu vực hải quan riêng: chuẩn bị phương án B vì chính sách chưa chốt
6. Tải và lưu Công văn 18114/CHQ-GSQL kèm phụ lục Công văn 813/HC-CNHC
7. Đào tạo lại nhân viên khai báo về mốc "trước khi đăng ký tờ khai"

Câu hỏi thường gặp

Tôi đã mở tờ khai rồi mới có Giấy chứng nhận, giờ phải làm sao? Theo hướng dẫn, việc không có giấy phép tại thời điểm đăng ký tờ khai thuộc diện bị xử lý vi phạm hành chính. Nên chủ động làm việc với chi cục quản lý thay vì chờ bị phát hiện, và điều chỉnh quy trình cho các lô sau.

Giấy chứng nhận đủ điều kiện có phải là giấy phép không? Về bản chất, Cục Hải quan xác định đây là giấy phép quản lý chuyên ngành, nên áp dụng quy tắc về thời điểm của pháp luật hải quan.

Hàm lượng đúng 5% thì có phải xin giấy phép xuất nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt không? Có - Áp dụng quy định miễn trừ tại Nghị quyết 19/2026/NQ-CP theo hướng dẫn tại Công văn 18114.

Khi nào tra cứu được giấy phép hóa chất trên Cổng một cửa quốc gia? Cục Hóa chất và Cục Hải quan đang triển khai kết nối dữ liệu, dự kiến hoàn thiện và vận hành chính thức trong thời gian tới; chưa có mốc cụ thể.

Bài viết mang tính tổng hợp/ tham khảo