1. Vì sao câu hỏi "trước hay sau thông quan" dễ gây nhầm lẫn?
Nhiều doanh nghiệp nhập khẩu ắc quy chì (dùng cho ô tô, xe máy, UPS, hệ thống lưu điện...) nhầm lẫn giữa hai quy định khác nhau trong Nghị định 26/2026/NĐ-CP:
- Quy định về khai báo hóa chất nhập khẩu — áp dụng khi nhập khẩu bản thân hóa chất (ví dụ nhập khẩu sulfuric acid dạng dung dịch, dạng nguyên liệu).
- Quy định về công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa — áp dụng khi hóa chất đó chỉ là một thành phần bên trong một sản phẩm hoàn chỉnh khác (ví dụ sulfuric acid là dung dịch điện phân bên trong ắc quy).
Ắc quy chì thuộc trường hợp thứ hai, và hai quy định này có mốc thời gian thực hiện khác nhau.
2. Căn cứ pháp lý
- Nghị định 24/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất.
- Nghị định 26/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 hướng dẫn Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa — đây là văn bản trực tiếp điều chỉnh câu hỏi này.
3. Vì sao ắc quy chì không phải "khai báo hóa chất nhập khẩu trước thông quan"?
Điều 6 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định: tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất thuộc Chương 28 và Chương 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam phải thực hiện khai báo hóa chất nhập khẩu trước khi thông quan qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Điều 6 khoản 3 điểm c của Nghị định cũng nêu rõ: thông tin phản hồi khai báo hóa chất nhập khẩu chính là căn cứ pháp lý để làm thủ tục thông quan — nghĩa là nếu không khai báo trước, hàng sẽ không đủ điều kiện thông quan.
Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng cho hóa chất nhập khẩu ở dạng hóa chất (Chương 28 – hóa chất vô cơ, trong đó có sulfuric acid dạng nguyên liệu; Chương 29 – hóa chất hữu cơ). Ắc quy chì là hàng hóa hoàn chỉnh, thuộc Chương 85 (máy móc, thiết bị điện) của Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam, không phải Chương 28 hay 29. Vì vậy, khi nhập khẩu ắc quy chì (dù bên trong có chứa dung dịch sulfuric acid), doanh nghiệp không thuộc đối tượng phải khai báo hóa chất nhập khẩu trước thông quan theo Điều 6 Nghị định 26/2026/NĐ-CP.
4. Nghĩa vụ áp dụng: công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm
Vì sulfuric acid trong ắc quy chì là hóa chất nguy hiểm (ăn mòn) tồn tại dưới dạng thành phần của một sản phẩm, hàng hóa khác, nghĩa vụ pháp lý áp dụng là Điều 29 Nghị định 26/2026/NĐ-CP — công bố thông tin về hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa. Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa chứa hóa chất nguy hiểm phải:
- Khai báo lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất (khai báo theo lô hàng sản xuất hoặc nhập khẩu) trước khi đưa sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường, bao gồm các thông tin: tên sản phẩm, hàng hóa chứa hóa chất nguy hiểm; tên hóa chất nguy hiểm; đặc tính nguy hiểm của hóa chất; hàm lượng; lĩnh vực sử dụng.
- Công bố thông tin về thành phần, hàm lượng hóa chất nguy hiểm và khuyến cáo hạn chế sử dụng, thể hiện trên cổng/trang thông tin điện tử của tổ chức, tại nơi cung cấp sản phẩm cho bên mua, và trên nhãn hàng hóa.
- Lưu giữ hồ sơ chứng minh tính chính xác của thông tin đã công bố, xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
5. Điểm mấu chốt: mốc thời gian khác với "trước thông quan"
Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất so với quy định khai báo hóa chất nhập khẩu ở mục 3:
| Nội dung | Căn cứ | Đối tượng áp dụng | Mốc thời gian thực hiện |
| Khai báo hóa chất nhập khẩu | Điều 6 Nghị định 26/2026/NĐ-CP | Hóa chất nhập khẩu ở dạng nguyên liệu, thuộc Chương 28, 29 | Trước khi thông quan (là điều kiện để thông quan) |
| Công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa | Điều 29 Nghị định 26/2026/NĐ-CP | Hóa chất nguy hiểm là thành phần trong sản phẩm, hàng hóa hoàn chỉnh (như ắc quy chì) | Trước khi đưa sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường |
Pháp luật hiện hành không gắn nghĩa vụ công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong ắc quy chì với mốc "thông quan" của thủ tục hải quan, mà gắn với mốc "lưu thông trên thị trường" — tức là trước khi hàng hóa được bán ra, phân phối, tiêu thụ. Trên thực tế, việc công bố thường được thực hiện sớm, có thể trước hoặc ngay khi làm thủ tục thông quan để tránh vướng mắc khi đưa hàng ra thị trường, nhưng về bản chất pháp lý, đây là hai mốc thời gian độc lập với hai căn cứ pháp lý khác nhau — không nên áp dụng nhầm mốc "trước thông quan" của Điều 6 sang cho nghĩa vụ công bố tại Điều 29.
6. Lưu ý bổ sung: ắc quy chì được miễn giấy phép sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu hóa chất
Ngoài vấn đề công bố, doanh nghiệp kinh doanh ắc quy chì cần biết thêm một quy định miễn trừ quan trọng. Điều 21 khoản 6 điểm e Nghị định 26/2026/NĐ-CP quy định: hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt được miễn cấp Giấy chứng nhận sản xuất, kinh doanh và Giấy phép sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu khi hóa chất đó chứa trong sản phẩm là pin, ắc quy, thiết bị y tế, thiết bị thí nghiệm.
Nghĩa là, dù sulfuric acid có mặt trong danh mục hóa chất có điều kiện hoặc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, khi nó tồn tại dưới dạng dung dịch điện phân bên trong bình ắc quy chì (một sản phẩm hoàn chỉnh, không tách rời), doanh nghiệp không cần xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất/kinh doanh hóa chất hay Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt cho riêng thành phần này. Nghĩa vụ duy nhất còn lại là công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm theo Điều 29 đã nêu ở mục 4-5.
7. Câu hỏi thường gặp
Nhập khẩu sulfuric acid nguyên liệu (không phải trong ắc quy) thì áp dụng quy định nào? Trường hợp đó là nhập khẩu chính bản thân hóa chất, thuộc Chương 28 Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam, nên phải khai báo hóa chất nhập khẩu trước khi thông quan theo Điều 6 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, khác hoàn toàn với trường hợp nhập khẩu ắc quy chì thành phẩm.
Không công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trước khi lưu thông thì có bị xử lý không? Theo Điều 29 khoản 3, khoản 4 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin khai báo, công bố và phải lưu giữ hồ sơ chứng minh; việc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố có thể là căn cứ để xử lý vi phạm hành chính theo quy định pháp luật liên quan.
Có cần công bố mục đích sử dụng trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất nữa không? Nghĩa vụ công bố mục đích sử dụng hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (Điều 15 Nghị định 26/2026/NĐ-CP) áp dụng cho tổ chức sử dụng hóa chất đó để sản xuất hàng hóa, dịch vụ — khác với nghĩa vụ công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm tại Điều 29 vốn áp dụng cho nhà sản xuất, nhập khẩu sản phẩm hoàn chỉnh (ắc quy). Doanh nghiệp cần rà soát vai trò cụ thể của mình (nhà sản xuất ắc quy, nhà nhập khẩu ắc quy thành phẩm, hay nhà sản xuất sử dụng sulfuric acid làm nguyên liệu) để xác định đúng nghĩa vụ áp dụng.
8. Kết luận
Ắc quy chì chứa sulfuric acid không phải thực hiện thủ tục "khai báo hóa chất nhập khẩu trước thông quan" theo Điều 6 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, vì đây là hàng hóa hoàn chỉnh (Chương 85), không phải hóa chất nhập khẩu thuộc Chương 28, 29. Nghĩa vụ pháp lý áp dụng là công bố thông tin về hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm theo Điều 29 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, với mốc thời gian là trước khi đưa sản phẩm, hàng hóa lưu thông trên thị trường — một mốc pháp lý khác biệt với "trước thông quan" của thủ tục hải quan.
Ngoài ra, theo Điều 21 khoản 6 điểm e cùng Nghị định, doanh nghiệp còn được miễn Giấy chứng nhận/Giấy phép sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu hóa chất đối với riêng thành phần sulfuric acid trong ắc quy.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp
