Ngày 16/7/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3576/QĐ-UBND; chỉ một ngày sau, ngày 17/7/2026, UBND Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 4396/QĐ-UBND. Sự trùng hợp gần như tuyệt đối về thời điểm ban hành cho thấy đây không phải là sáng kiến riêng lẻ của từng địa phương, mà là sự cụ thể hóa đồng bộ một chủ trương cải cách hành chính chung, được thúc đẩy từ cấp Trung ương thông qua hệ thống Nghị quyết, Nghị định và Thông tư mới ban hành trong giai đoạn 2025-2026, đặc biệt là Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Luật Hóa chất năm 2025, cùng các Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương.
Điểm chung cốt lõi giữa hai Quyết định là cùng hướng đến mục tiêu đưa thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực kỹ thuật cao, rủi ro lớn đến gần hơn với cơ quan chuyên môn, rút ngắn thời gian xử lý cho doanh nghiệp, đồng thời duy trì cơ chế giám sát chặt chẽ để bảo đảm an toàn, an ninh không bị buông lỏng trong quá trình phân cấp.
TẢI Quyết định số 3576/QĐ-UBND HÀ NỘI
Quyết định số 4396/QĐ-UBND TP HỒ CHÍ MINH
Điểm Giống Nhau
Xét riêng hai lĩnh vực trọng tâm là hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp, cả hai Quyết định đều thể hiện cách tiếp cận tương đồng về loại thủ tục được ủy quyền.
Về lĩnh vực hóa chất, cả Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đều ủy quyền cho Sở Công Thương thực hiện các nhóm thủ tục sau:
- Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh (và ở Hà Nội có thêm cấp gia hạn) Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt nhóm 1;
- Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh Giấy phép nhập khẩu hóa chất cấm;
- Cấp mới, cấp lại, cấp điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất đối với các cơ sở tồn trữ thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Công Thương (được phân cấp về UBND cấp tỉnh).
Đây chính là ba nhóm hóa chất có mức độ rủi ro cao nhất trong hệ thống phân loại hóa chất hiện hành - hóa chất kiểm soát đặc biệt, hóa chất cấm, và hoạt động lưu trữ hóa chất quy mô lớn - cho thấy cả hai địa phương đều thống nhất quan điểm: đây là những nội dung đủ điều kiện để phân cấp cho cơ quan chuyên môn, nhưng vẫn cần khoanh vùng trong phạm vi kiểm soát rõ ràng.
Về lĩnh vực vật liệu nổ công nghiệp và tiền chất thuốc nổ, cả hai Quyết định đều ủy quyền các thủ tục:
- Đăng ký mới, đăng ký bổ sung để nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm sản phẩm VLNCN;
- Cấp mới, cấp lại Giấy phép kinh doanh VLNCN;
- Cấp giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu VLNCN.
Ngoài phần giao thoa này, TP Hồ Chí Minh còn ủy quyền thêm một số thủ tục mà Hà Nội không đề cập trong nhóm VLNCN, sẽ được phân tích ở phần so sánh khác biệt bên dưới.
Điểm Khác Biệt
Mặc dù có nền tảng chung, khi đặt cạnh nhau, hai Quyết định bộc lộ những khác biệt đáng chú ý, phản ánh cách tiếp cận và quy mô ủy quyền riêng của từng địa phương.
Về số lượng thủ tục cụ thể trong hai lĩnh vực
| Lĩnh vực | TP Hà Nội (QĐ 3576) | TP Hồ Chí Minh (QĐ 4396) |
| Hóa chất | 10 thủ tục | 10 thủ tục |
| Vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ | 05 thủ tục | 10 thủ tục |
Số lượng thủ tục hóa chất được ủy quyền là bằng nhau giữa hai địa phương. Tuy nhiên, ở lĩnh vực VLNCN, TP Hồ Chí Minh ủy quyền số thủ tục nhiều gấp đôi so với Hà Nội. Cụ thể, ngoài các thủ tục chung đã nêu, TP Hồ Chí Minh còn ủy quyền thêm: cấp, cấp lại, cấp điều chỉnh Giấy phép sử dụng VLNCN; cấp và cấp điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất tiền chất thuốc nổ. Đây là những thủ tục gắn với hoạt động sử dụng và sản xuất trực tiếp, cho thấy TP Hồ Chí Minh trao quyền sâu hơn, bao quát cả vòng đời sử dụng VLNCN chứ không chỉ dừng ở khâu kinh doanh, xuất nhập khẩu và nghiên cứu như cách tiếp cận của Hà Nội.
Về thời hạn ủy quyền
Đây là điểm khác biệt rõ rệt nhất giữa hai Quyết định:
| Lĩnh vực | Thời hạn - TP Hà Nội | Thời hạn - TP Hồ Chí Minh |
| Hóa chất | Đến hết 31/12/2028 | Đến hết 01/04/2031 |
| Vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ | Đến hết 28/02/2027 | Đến hết 01/04/2031 |
Hà Nội áp dụng cách tiếp cận phân tầng thời hạn theo mức độ rủi ro của từng lĩnh vực: hóa chất được ủy quyền dài hơn (đến 2028), trong khi VLNCN - lĩnh vực nhạy cảm hơn về an ninh - chỉ được ủy quyền trong thời gian ngắn hơn nhiều (đến đầu năm 2027), tạo cơ hội để UBND Thành phố đánh giá lại hiệu quả trong ngắn hạn trước khi quyết định gia hạn.
Ngược lại, TP Hồ Chí Minh áp dụng một mốc thời hạn thống nhất, dài hơn đáng kể (đến tháng 4/2031) cho cả hai lĩnh vực hóa chất và VLNCN, không phân biệt mức độ rủi ro giữa hai nhóm. Cách tiếp cận này thể hiện định hướng ổn định, dài hạn hơn, có thể được lý giải bởi việc TP Hồ Chí Minh đã có kinh nghiệm triển khai ủy quyền tương tự từ Quyết định số 2218/QĐ-UBND ban hành từ tháng 10/2025 - tức đã qua một giai đoạn thử nghiệm thực tế trước khi mở rộng và kéo dài thời hạn trong Quyết định 4396/QĐ-UBND.
Về phạm vi tổng thể của quyết định
Một khác biệt căn bản cần lưu ý là hóa chất và VLNCN chỉ là một phần trong phạm vi ủy quyền của mỗi Quyết định, nhưng tỷ trọng của chúng trong tổng thể lại rất khác nhau giữa hai địa phương. Quyết định của Hà Nội tập trung gần như toàn bộ vào ba lĩnh vực có tính an toàn kỹ thuật: hóa chất, VLNCN và vận chuyển hàng hóa nguy hiểm (tổng cộng 21 thủ tục). Trong khi đó, Quyết định của TP Hồ Chí Minh đặt hóa chất và VLNCN (20 thủ tục) trong một bức tranh ủy quyền rộng hơn nhiều, bao gồm cả 10 lĩnh vực khác nhau như thương mại điện tử, xuất nhập khẩu, điện lực, quản lý vùng trời... với tổng cộng 56 thủ tục hành chính và 10 nhiệm vụ quản lý nhà nước. Điều này phản ánh sự khác biệt về định hướng: Hà Nội chọn cách tiếp cận từng bước, tập trung thí điểm vào nhóm lĩnh vực an toàn kỹ thuật trước; còn TP Hồ Chí Minh lựa chọn ủy quyền toàn diện, đồng bộ trên nhiều lĩnh vực cùng lúc.
Về cơ chế trách nhiệm
Cả hai Quyết định đều gắn trách nhiệm pháp lý trực tiếp cho Giám đốc Sở Công Thương trong phạm vi được ủy quyền và yêu cầu báo cáo định kỳ về UBND Thành phố. Tuy nhiên, Quyết định của TP Hồ Chí Minh quy định chi tiết và rõ ràng hơn về trách nhiệm hai chiều - bao gồm cả nghĩa vụ của UBND Thành phố với tư cách bên ủy quyền (bảo đảm nguồn lực, theo dõi, kiểm tra) - trong khi Quyết định của Hà Nội tập trung chủ yếu vào nghĩa vụ báo cáo và chịu trách nhiệm của bên nhận ủy quyền. Đáng chú ý, TP Hồ Chí Minh còn yêu cầu Sở Công Thương báo cáo đồng thời cho ba Bộ có liên quan trực tiếp đến VLNCN là Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an, thể hiện yêu cầu phối hợp liên ngành chặt chẽ hơn do tính chất an ninh đặc biệt của vật liệu nổ.
Vì Sao Hóa Chất Và VLNCN Là Lựa Chọn Ưu Tiên Hàng Đầu Trong Phân Cấp?
Việc cả hai đô thị lớn nhất cả nước đều chọn hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp là những lĩnh vực trọng tâm trong đợt ủy quyền lần này không phải ngẫu nhiên. Đây là hai lĩnh vực có ba đặc điểm chung khiến chúng trở thành "phép thử" phù hợp cho quá trình phân cấp:
Thứ nhất, đây là các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật sâu mà Sở Công Thương - với chức năng tham mưu quản lý nhà nước về công nghiệp, thương mại - có đủ năng lực và bộ máy chuyên trách để đảm nhiệm, thay vì để UBND Thành phố (vốn phải xử lý khối lượng công việc đa ngành rất lớn) trực tiếp giải quyết.
Thứ hai, đây cũng là các lĩnh vực có khối lượng hồ sơ hành chính phát sinh thường xuyên, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp, khai khoáng, xây dựng - việc rút ngắn quy trình có tác động tích cực trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh của cả hai địa phương.
Thứ ba, do bản chất rủi ro cao về an toàn, an ninh, việc phân cấp trong hai lĩnh vực này đòi hỏi thiết kế cơ chế giám sát đi kèm chặt chẽ hơn so với các lĩnh vực khác - và đây chính là điều cả hai Quyết định đều đặc biệt chú trọng, thông qua các quy định về báo cáo định kỳ, trách nhiệm pháp lý cá nhân của Giám đốc Sở, và cơ chế xin ý kiến chỉ đạo khi phát sinh tình huống vượt thẩm quyền.
Kết Luận
So sánh Quyết định 3576/QĐ-UBND của Hà Nội và Quyết định 4396/QĐ-UBND của TP Hồ Chí Minh trong phạm vi lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp cho thấy một bức tranh thống nhất về chủ trương nhưng đa dạng về cách thức triển khai. Cả hai địa phương đều đồng thuận rằng các thủ tục cấp phép xuất nhập khẩu hóa chất kiểm soát đặc biệt, hóa chất cấm, dịch vụ tồn trữ hóa chất, cũng như các thủ tục cốt lõi về kinh doanh và xuất nhập khẩu VLNCN là những nội dung đủ điều kiện chín muồi để chuyển giao cho Sở Công Thương trực tiếp giải quyết.
Tuy nhiên, TP Hồ Chí Minh thể hiện mức độ trao quyền sâu và dài hạn hơn - với số lượng thủ tục VLNCN nhiều gấp đôi và thời hạn ủy quyền kéo dài đến năm 2031 cho cả hai lĩnh vực - trong khi Hà Nội lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, phân tầng thời hạn theo mức độ rủi ro, với VLNCN chỉ được ủy quyền trong thời gian ngắn để có thể đánh giá lại. Sự khác biệt này phần lớn bắt nguồn từ kinh nghiệm triển khai trước đó của mỗi địa phương, quy mô tổng thể của từng quyết định, cũng như mức độ ưu tiên chiến lược mà mỗi Thành phố đặt ra cho công tác cải cách hành chính trong giai đoạn 2026 trở đi. Nhìn chung, đây là những minh chứng cụ thể cho thấy tinh thần phân cấp, phân quyền theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 đang được các đô thị lớn chủ động cụ thể hóa theo cách phù hợp với đặc điểm quản lý và kinh nghiệm thực tiễn riêng của mình.
Bài mang tính tổng hợp, tham khảo
