Đây là những căn cứ pháp lý quan trọng mà bất kỳ doanh nghiệp nào đang sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, vận chuyển hoặc sử dụng hóa chất đều cần nắm rõ. Bài viết dưới đây hệ thống lại toàn bộ các văn bản pháp luật này theo từng nhóm để bạn đọc dễ tra cứu và áp dụng.

1. Văn bản luật gốc

Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, là văn bản pháp lý cao nhất, thay thế khung pháp lý cũ và đặt nền tảng cho toàn bộ hệ thống quản lý hóa chất hiện nay – từ sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, sử dụng cho đến an toàn, an ninh hóa chất.

2. Các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Hóa chất 2025

Ngay trong tháng 01/2026, Chính phủ đã ban hành đồng loạt ba nghị định quan trọng để cụ thể hóa Luật Hóa chất:

1. Nghị định số 24/2026/NĐ-CP (17/01/2026): quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất – đây là căn cứ để doanh nghiệp xác định hóa chất mình đang kinh doanh có thuộc diện quản lý hay không.
2. Nghị định số 25/2026/NĐ-CP (17/01/2026): quy định chi tiết về phát triển ngành công nghiệp hóa chất và an toàn, an ninh hóa chất.
3. Nghị định số 26/2026/NĐ-CP (17/01/2026): quy định chi tiết về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa – đây là nghị định có ảnh hưởng trực tiếp nhất đến điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất của doanh nghiệp, bao gồm cả các quy định chuyển tiếp về hiệu lực giấy chứng nhận.

3. Các nghị định liên quan khác

Bên cạnh nhóm nghị định hướng dẫn trực tiếp Luật Hóa chất, doanh nghiệp còn cần lưu ý các nghị định liên quan đến những lĩnh vực giao thoa:

1. Nghị định số 28/2026/NĐ-CP (19/01/2026): quy định danh mục chất ma túy và tiền chất – áp dụng với các hóa chất có khả năng sử dụng làm tiền chất ma túy.
2. Nghị định số 33/2024/NĐ-CP (27/03/2024): quy định về quản lý hóa chất thuộc Công ước cấm vũ khí hóa học.
3. Nghị định số 34/2024/NĐ-CP (31/03/2024) và Nghị định số 161/2024/NĐ-CP (18/12/2024): quy định danh mục hàng hóa nguy hiểm và vận chuyển hàng hóa nguy hiểm, trong đó Nghị định 161/2024/NĐ-CP còn quy định cụ thể trình tự, thủ tục cấp giấy phép, giấy chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn cho người lái xe, người áp tải vận chuyển hàng hóa nguy hiểm trên đường bộ.
4. Nghị định số 111/2021/NĐ-CP (09/12/2021): sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa – áp dụng khi doanh nghiệp ghi nhãn sản phẩm hóa chất lưu thông trên thị trường.

4. Thông tư hướng dẫn

Đi kèm các nghị định trên, Bộ Công Thương đã ban hành hai thông tư hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng ngay trong tháng 01/2026:

1. Thông tư số 01/2026/TT-BCT (17/01/2026): hướng dẫn về thủ tục cấp phép, khai báo hóa chất, đóng gói và ghi nhãn GHS.
2. Thông tư số 02/2026/TT-BCT (17/01/2026): quy định về an toàn, huấn luyện an toàn và phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất độc.

Ngoài ra còn có hai thông tư liên quan đến quy chuẩn kỹ thuật an toàn hóa chất:

1. Thông tư số 48/2020/TT-BCT (21/12/2020): ban hành QCVN 05A:2020/BCT về an toàn hóa chất.
2. Thông tư số 19/2024/TT-BCT (10/10/2024): sửa đổi, bổ sung QCVN 05A:2020/BCT nêu trên.

5. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia

QCVN 05A:2020/BCT là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong sản xuất, kinh doanh, sử dụng, bảo quản và vận chuyển hóa chất nguy hiểm – đây là tài liệu kỹ thuật doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp khi thiết kế, vận hành kho chứa, dây chuyền sản xuất hoặc quy trình vận chuyển hóa chất nguy hiểm.

6. Các quy định khác có liên quan

1. Quy định về việc lập, chuyển giao Phiếu kiểm soát mua bán hóa chất độc và lập Sổ theo dõi kinh doanh tiền chất công nghiệp (nếu có) – áp dụng với các giao dịch mua bán hóa chất độc, tiền chất công nghiệp.
2. Các quy định pháp luật có liên quan khác trong lĩnh vực Hải quan, Môi trường, Phòng cháy và chữa cháy mà doanh nghiệp hóa chất cần tuân thủ đồng thời, tùy theo tính chất hoạt động thực tế (xuất nhập khẩu, xả thải, phòng chống cháy nổ...).

Vì sao doanh nghiệp cần nắm rõ hệ thống văn bản này?

Có thể thấy, khung pháp lý về hóa chất tại Việt Nam từ 2026 được xây dựng theo mô hình phân tầng: Luật đặt nguyên tắc chung → Nghị định cụ thể hóa từng nhóm nội dung (danh mục, an toàn/an ninh, hoạt động hóa chất, vận chuyển...) → Thông tư hướng dẫn thủ tục hành chính cụ thể → Quy chuẩn kỹ thuật quy định các thông số, yêu cầu kỹ thuật chi tiết.

Với doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, sản xuất hoặc kinh doanh hóa chất, việc cập nhật đầy đủ hệ thống văn bản trên không chỉ giúp tuân thủ đúng quy định mà còn là căn cứ để chuẩn bị hồ sơ, giấy phép, phiếu an toàn hóa chất (SDS) và các báo cáo định kỳ theo đúng yêu cầu của cơ quan quản lý (Cục Hóa chất – Bộ Công Thương).

Bài viết mang tính chất tổng hợp, giới thiệu hệ thống văn bản pháp luật để tham khảo. Doanh nghiệp nên tra cứu văn bản gốc và cập nhật các sửa đổi, bổ sung mới nhất (nếu có) trước khi áp dụng vào thực tế.