1. Vì sao cần nắm rõ quy định chuyển tiếp?
Nghị định 26/2026/NĐ-CP thay thế toàn bộ khung pháp lý cũ (Nghị định 113/2017/NĐ-CP) về quản lý hóa chất, kéo theo thay đổi cả về danh mục hóa chất có điều kiện lẫn thủ tục cấp Giấy chứng nhận.
Với hàng hóa chất đã nhập khẩu, tồn kho từ trước khi luật mới có hiệu lực, nhiều doanh nghiệp lo ngại phải làm lại toàn bộ thủ tục xin phép mới có thể tiếp tục kinh doanh.
Trên thực tế, pháp luật đã dự liệu tình huống này và quy định lộ trình chuyển tiếp cụ thể — nắm đúng lộ trình giúp doanh nghiệp tránh gián đoạn kinh doanh không cần thiết, đồng thời không bỏ lỡ thời hạn bắt buộc phải hoàn tất thủ tục mới.
2. Căn cứ pháp lý
- Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2026).
- Nghị định 24/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất.
- Nghị định 26/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 hướng dẫn Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất — Điều 30 (Điều khoản chuyển tiếp), Điều 31 (Hiệu lực thi hành).
- Nghị định 113/2017/NĐ-CP (văn bản cũ, đã hết hiệu lực từ ngày Nghị định 26/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, theo Điều 31 khoản 3 Nghị định 26/2026/NĐ-CP) — vẫn được dẫn chiếu trong các điều khoản chuyển tiếp để xác định phạm vi áp dụng.
3. Mốc hiệu lực cần nhớ
Theo Điều 31 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành — tức ngày 17/01/2026. Đây là mốc thời gian gốc để xác định "trước" hay "sau" khi áp dụng các quy định chuyển tiếp tại Điều 30.
4. Tình huống 1: Doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận cấp theo quy định cũ
Theo Điều 30 khoản 2 Nghị định 26/2026/NĐ-CP:
"Tổ chức, cá nhân đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực công nghiệp trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành được tiếp tục hoạt động theo Giấy chứng nhận đã được cấp đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2027."
Áp dụng vào tình huống của bạn: nếu doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện được cấp theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP (trước ngày 17/01/2026), thì được tiếp tục sử dụng Giấy chứng nhận đó để kinh doanh lô hàng đã nhập khẩu từ 2025 trở về trước, mà không cần xin Giấy chứng nhận mới ngay lập tức — quyền này kéo dài đến hết ngày 31/12/2027. Sau mốc này, doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển đổi sang Giấy chứng nhận cấp theo Nghị định 26/2026/NĐ-CP.
5. Tình huống 2: Hóa chất mới thuộc Danh mục hóa chất có điều kiện theo quy định mới
Đây là tình huống doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý, vì Nghị định 24/2026/NĐ-CP đã ban hành danh mục hóa chất có điều kiện mới, có thể bao gồm những hóa chất trước đây không thuộc diện quản lý có điều kiện theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP. Theo Điều 30 khoản 7 Nghị định 26/2026/NĐ-CP:
"Đối với hóa chất thuộc Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện được ban hành theo Nghị định số 24/2026/NĐ-CP... mà không thuộc Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện và Danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh được ban hành theo Nghị định số 113/2017/NĐ-CP... thì phải đáp ứng quy định của Nghị định này trước ngày 31 tháng 12 năm 2026."
Áp dụng vào tình huống của bạn: nếu hóa chất có điều kiện mà bạn đã nhập khẩu từ 2025 trở về trước trước đây không nằm trong danh mục quản lý có điều kiện cũ (nên khi đó không cần Giấy chứng nhận), nhưng nay đã được đưa vào danh mục mới theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP, thì doanh nghiệp có thời hạn đến hết ngày 31/12/2026 để hoàn tất thủ tục xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh theo quy định mới. Trong thời gian ân hạn này (từ nay đến 31/12/2026), về nguyên tắc doanh nghiệp chưa bị coi là vi phạm nếu chưa có Giấy chứng nhận, nhưng cần chủ động chuẩn bị hồ sơ để hoàn tất đúng hạn.
6. Bảng tổng hợp lộ trình chuyển tiếp
| Tình huống | Có cần Giấy chứng nhận mới ngay trong 2026 không | Thời hạn phải hoàn tất | Căn cứ |
| Đã có Giấy chứng nhận cấp theo NĐ 113/2017/NĐ-CP (trước 17/01/2026) | Không cần ngay | Được dùng đến hết 31/12/2027, sau đó phải chuyển đổi | Điều 30 khoản 2 NĐ 26/2026/NĐ-CP |
| Hóa chất mới thuộc Danh mục hóa chất có điều kiện theo NĐ 24/2026/NĐ-CP, trước đây không thuộc danh mục cũ | Chưa bắt buộc ngay, nhưng phải hoàn tất trong năm 2026 | Trước 31/12/2026 | Điều 30 khoản 7 NĐ 26/2026/NĐ-CP |
| Đã có Giấy phép (không phải Giấy chứng nhận) đối với hóa chất Bảng, tiền chất công nghiệp, hóa chất hạn chế SXKD cấp trước 17/01/2026 | Không cần ngay | Đến khi hết thời hạn Giấy phép đã cấp | Điều 30 khoản 1 NĐ 26/2026/NĐ-CP |
7. Trả lời trực tiếp cho câu hỏi: hàng nhập 2025 trở về trước, năm 2026 kinh doanh có cần Giấy chứng nhận mới không?
Kết hợp các căn cứ trên, câu trả lời cụ thể như sau:
- Nếu doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hóa chất có điều kiện được cấp trước ngày 17/01/2026 (theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP), và lô hàng nhập khẩu 2025 trở về trước nằm trong phạm vi hóa chất đã được cấp phép: không cần Giấy chứng nhận mới, được tiếp tục kinh doanh bằng Giấy chứng nhận cũ đến hết 31/12/2027.
- Nếu doanh nghiệp chưa từng có Giấy chứng nhận (do trước đây hóa chất đó không thuộc diện quản lý có điều kiện) và nay hóa chất đó đã được đưa vào danh mục mới theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP: chưa bắt buộc phải có ngay trong thời điểm hiện tại, nhưng phải hoàn tất thủ tục xin cấp trước ngày 31/12/2026 — nếu để quá thời hạn này mà chưa có Giấy chứng nhận, việc tiếp tục kinh doanh sẽ không đáp ứng quy định pháp luật.
- Nếu doanh nghiệp chưa từng có Giấy chứng nhận và hóa chất đó đã thuộc diện quản lý có điều kiện từ trước (theo cả quy định cũ lẫn mới) mà doanh nghiệp chưa xin phép: đây là tình huống không thuộc diện ân hạn chuyển tiếp — doanh nghiệp cần khẩn trương hoàn tất thủ tục xin Giấy chứng nhận theo Nghị định 26/2026/NĐ-CP càng sớm càng tốt để tránh rủi ro vi phạm.
8. Câu hỏi thường gặp
Sau 31/12/2027, Giấy chứng nhận cũ còn dùng được không? Không. Theo Điều 30 khoản 2, quyền tiếp tục sử dụng Giấy chứng nhận cũ chỉ kéo dài đến hết ngày 31/12/2027. Sau mốc này, doanh nghiệp bắt buộc phải có Giấy chứng nhận cấp theo Nghị định 26/2026/NĐ-CP để tiếp tục kinh doanh hợp pháp.
Làm sao biết hóa chất của mình có thuộc danh mục mới nhưng không thuộc danh mục cũ hay không? Doanh nghiệp cần đối chiếu trực tiếp Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện tại Phụ lục II Nghị định 24/2026/NĐ-CP với danh mục tương ứng đã ban hành trước đây theo Nghị định 113/2017/NĐ-CP (đã hết hiệu lực) và Nghị định 82/2022/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 113/2017/NĐ-CP) để xác định hóa chất có phải là "hóa chất mới được đưa vào danh mục" hay không. Trường hợp không tự xác định được, nên liên hệ Sở Công Thương hoặc Cục Hóa chất – Bộ Công Thương để được hướng dẫn.
Doanh nghiệp có Giấy chứng nhận cũ có cần làm gì thêm trước 31/12/2027 không? Nên chủ động chuẩn bị hồ sơ và nộp đề nghị cấp Giấy chứng nhận theo quy định mới (Điều 9 Nghị định 26/2026/NĐ-CP) sớm trước khi Giấy chứng nhận cũ hết hiệu lực sử dụng (31/12/2027), tránh dồn hồ sơ vào giai đoạn cuối gây chậm trễ, gián đoạn hoạt động kinh doanh.
Nghĩa vụ công bố mục đích sử dụng, công bố hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm có áp dụng lộ trình chuyển tiếp tương tự không? Có, nhưng với mốc thời gian riêng. Theo Điều 30 khoản 8 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân thực hiện công bố loại hóa chất và mục đích sử dụng khi nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt để sử dụng, và công bố thông tin về hàm lượng hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa, phải đáp ứng quy định của Nghị định 26/2026/NĐ-CP trước ngày 01/03/2026 — mốc này sớm hơn nhiều so với mốc 31/12/2026, 31/12/2027 áp dụng cho Giấy chứng nhận sản xuất, kinh doanh.
9. Kết luận
Việc hóa chất có điều kiện đã nhập khẩu từ năm 2025 trở về trước có cần Giấy chứng nhận đủ điều kiện mới để kinh doanh trong năm 2026 hay không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận cấp theo quy định cũ hay chưa, và hóa chất đó có phải mới được bổ sung vào danh mục quản lý có điều kiện hay không.
Theo Điều 30 Nghị định 26/2026/NĐ-CP: doanh nghiệp đã có Giấy chứng nhận cũ được tiếp tục sử dụng đến hết 31/12/2027 (khoản 2); hóa chất mới thuộc danh mục có điều kiện theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP có thời hạn ân hạn đến 31/12/2026 để hoàn tất thủ tục (khoản 7).
Doanh nghiệp cần rà soát chính xác tình trạng pháp lý hiện tại của mình để xác định đúng lộ trình áp dụng, tránh vừa mất thời gian xin phép không cần thiết, vừa tránh bỏ lỡ thời hạn bắt buộc.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp
