Ngày 26/6/2026, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) ban hành Công văn 18114/CHQ-GSQL gửi toàn bộ các Chi cục Hải quan khu vực, do Phó Cục trưởng Âu Anh Tuấn ký.
Bối cảnh: Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ – ASEAN cùng một loạt hiệp hội hóa chất quốc tế (Hội đồng Công nghiệp hóa chất Singapore, Hiệp hội Công nghiệp hóa chất ASEAN, Hiệp hội Công nghiệp hóa chất Nhật Bản, Hiệp hội Nước hoa quốc tế, Hiệp hội công nghiệp dầu nhờn châu Á, Scienceindustries Thụy Sỹ, Hiệp hội hóa chất ngành thông, Hiệp hội các nhà sản xuất hóa chất quốc tế) đã cùng phản ánh một vấn đề: một số đơn vị hải quan yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải khai đủ 100% thành phần hóa chất — nguy cơ lộ bí mật kinh doanh và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của nhà sản xuất.
Với ngành hương liệu, dầu nhờn, phụ gia, mỹ phẩm, sơn — công thức pha trộn chính là tài sản của doanh nghiệp. Yêu cầu nộp toàn bộ tỷ lệ thành phần đồng nghĩa với việc đưa tài sản đó vào hồ sơ giấy.
Tham khảo thêm công văn 16292/CHQ-GSQL ngày 15/05/2026
3 nguyên tắc doanh nghiệp cần thuộc lòng
Nguyên tắc 1: Làm thủ tục trên cơ sở nội dung khai báo — không đòi thêm
Cơ quan hải quan giải quyết thủ tục cho hóa chất xuất nhập khẩu dựa trên nội dung người khai hải quan đã khai và các chứng từ mà pháp luật yêu cầu — theo khoản 1 Điều 21 Luật Hải quan, Luật Hóa chất và các văn bản hướng dẫn.
Câu quan trọng nhất trong công văn: cơ quan hải quan không được yêu cầu người khai nộp hoặc xuất trình bổ sung thông tin, tài liệu kỹ thuật, chứng từ nằm ngoài phạm vi các văn bản nêu trên.
Nói cách khác: nếu một yêu cầu không có căn cứ trong Luật Hải quan hoặc pháp luật hóa chất, doanh nghiệp có cơ sở để từ chối.
Nguyên tắc 2: Tự khai — tự chịu trách nhiệm
Đi kèm với quyền là nghĩa vụ. Công văn nhắc lại điểm b khoản 2 Điều 18 Luật Hải quan: người khai hải quan tự khai và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của nội dung đã khai cũng như chứng từ đã nộp.
Đây không phải điều khoản trang trí. Nó là cái giá của cơ chế "không tiền kiểm sâu": rủi ro chuyển từ khâu thông quan sang khâu hậu kiểm, và trách nhiệm nằm trọn ở doanh nghiệp.
Nguyên tắc 3: Nghi vấn không đủ căn cứ thì chuyển hậu kiểm, không giữ hàng
Với lô hàng có dấu hiệu rủi ro hoặc nghi vấn vi phạm, nhưng hải quan không có cơ sở để yêu cầu bổ sung tài liệu theo pháp luật hóa chất, hướng xử lý là chuyển thông tin sang cơ quan quản lý chuyên ngành — Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy – C04 (Bộ Công an) — để phối hợp kiểm tra và quản lý chặt sau khi hàng đã thông quan.
Điểm đáng chú ý cho dòng tiền: nghi vấn không còn đồng nghĩa với việc lô hàng nằm cảng.
Và 1 ngoại lệ — đây mới là chỗ cần đọc kỹ
Quyền trên không tuyệt đối. Công văn nêu rõ trường hợp hải quan được yêu cầu bổ sung tài liệu kỹ thuật.
Đó là khi cơ quan hải quan có cơ sở xác định hàng thực tế thuộc danh mục hóa chất phải khai báo, hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm — nhưng doanh nghiệp lại khai là không thuộc các trường hợp đó.
"Cơ sở" ở đây được liệt kê cụ thể, gồm ba nguồn:
- Thông tin thu thập được về vi phạm trong quá trình nhập khẩu, xuất khẩu, sử dụng hóa chất;
- Thông tin cảnh báo từ các cơ quan chức năng khác đối với mặt hàng hóa chất đó;
- Vi phạm của chính doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu.
Và nếu doanh nghiệp không bổ sung? Hải quan sẽ phân tích, giám định hàng hóa để xác định bản chất — tốn thời gian và chi phí hơn nhiều so với việc chủ động cung cấp.
Hệ quả thực tế: ba nguồn "cơ sở" này đều gắn với lịch sử tuân thủ. Doanh nghiệp có tì vết sẽ bị hỏi. Doanh nghiệp sạch thì không.
Đừng hiểu nhầm: đây không phải "giấy thông hành"
Công văn còn hai điểm mà phần lớn bài tóm tắt bỏ qua, nhưng lại quyết định trải nghiệm thông quan của doanh nghiệp trong 12 tháng tới:
- Tăng cường thu thập thông tin, đánh giá, phân loại doanh nghiệp để thực hiện kiểm tra sau thông quan.
- Các Chi cục chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu về hoạt động xuất nhập khẩu hóa chất tại địa bàn: ai nhập, nhập mặt hàng gì, các hành vi vi phạm đã phát sinh qua địa bàn.
Đọc hai gạch đầu dòng này cùng với ngoại lệ ở trên, bức tranh rõ ràng: áp lực dịch chuyển từ cửa khẩu sang hồ sơ lịch sử của doanh nghiệp. Một lần khai sai hôm nay sẽ trở thành "cơ sở" để bị yêu cầu bổ sung tài liệu cho mọi lô hàng sau đó.
Cần làm ngay — checklist 6 việc
| # | Việc cần làm | Thời hạn hợp lý |
| 1 | Rà lại toàn bộ mã HS và phân loại hóa chất đang nhập: có thuộc danh mục phải khai báo / có điều kiện / kiểm soát đặc biệt không | Trong tháng |
| 2 | Đối chiếu bộ chứng từ đang nộp với danh mục chứng từ luật định — bỏ những gì đang nộp "cho chắc" mà không có căn cứ | Trong tháng |
| 3 | Chuẩn bị sẵn hồ sơ kỹ thuật dự phòng (MSDS/SDS, CoA, thư xác nhận nhà sản xuất) để dùng khi rơi vào ngoại lệ | Ngay |
| 4 | Với công thức bí mật: thống nhất trước với nhà sản xuất phương án cung cấp thông tin có kiểm soát (thư bảo mật, cung cấp trực tiếp cho cơ quan quản lý) | Trước lô kế tiếp |
| 5 | Rà lịch sử vi phạm của công ty trong 2–3 năm — đây là thứ quyết định bạn có bị hỏi hay không | Trong quý |
| 6 | Lưu Công văn 18114/CHQ-GSQL bản cứng trong bộ hồ sơ khai báo của nhân viên hiện trường | Ngay |
Nếu bị yêu cầu nộp tài liệu ngoài quy định thì ứng xử thế nào?
Không đối đầu tại quầy. Trình tự nên đi theo bốn bước:
- Hỏi căn cứ pháp lý bằng văn bản. Đề nghị cán bộ nêu rõ điều khoản của Luật Hải quan hoặc pháp luật hóa chất làm căn cứ cho yêu cầu.
- Xác định xem có rơi vào ngoại lệ không. Nếu hải quan viện dẫn thông tin cảnh báo hoặc lịch sử vi phạm — yêu cầu là hợp pháp, nên hợp tác nhanh.
- Nếu không có căn cứ, viện dẫn điểm a mục 1 Công văn 18114/CHQ-GSQL ngày 26/6/2026 một cách lịch sự, kèm bản in.
- Vẫn bế tắc thì gửi công văn lên Chi cục Hải quan khu vực và đồng gửi Cục Hải quan — công văn này chính là kết quả của việc các hiệp hội đã kiến nghị bằng văn bản.
Câu hỏi thường gặp
Công văn 18114/CHQ-GSQL có hiệu lực từ khi nào? Đây là công văn chỉ đạo nghiệp vụ, ban hành ngày 26/6/2026 và có giá trị thực hiện ngay đối với các Chi cục Hải quan khu vực.
Vậy tôi có phải nộp MSDS nữa không? Vẫn phải nộp những chứng từ mà Luật Hải quan, Luật Hóa chất và văn bản hướng dẫn quy định. Công văn chỉ chặn các yêu cầu ngoài phạm vi đó — điển hình là đòi khai đủ tỷ lệ 100% thành phần khi luật không yêu cầu.
Doanh nghiệp tôi từng bị xử phạt về hóa chất, có ảnh hưởng gì không? Có. Vi phạm của doanh nghiệp là một trong ba "cơ sở" để hải quan được yêu cầu bổ sung tài liệu kỹ thuật. Hãy chuẩn bị hồ sơ đầy đủ hơn mức tối thiểu.
Hàng của tôi bị nghi vấn nhưng hải quan không đòi được giấy tờ — có bị giữ không? Theo hướng dẫn, trường hợp này hải quan chuyển thông tin cho Cục Hóa chất và C04 để kiểm tra sau thông quan, thay vì ách hàng tại cửa khẩu.
Bài viết mang tính tổng hợp/ tham khảo
