1. Căn cứ pháp lý
- Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 — Điều 11 khoản 4, Điều 17: nghĩa vụ lập phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.
- Nghị định 26/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 — Điều 27 khoản 2 điểm a: phiếu kiểm soát mua, bán được tích hợp trên hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc do Bộ Công an chủ trì phối hợp Bộ Công Thương xây dựng.
- Thông tư 01/2026/TT-BCT ngày 17/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương — Điều 6 khoản 8, Điều 8, và Phụ lục IX (mẫu chính thức của phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt).
2. Nội dung đầy đủ của Phiếu kiểm soát mua, bán theo Phụ lục IX
Mẫu phiếu tại Phụ lục IX Thông tư 01/2026/TT-BCT gồm 3 phần:
I. Thông tin bên bán: tên tổ chức, địa chỉ, điện thoại, số và ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, tên/số CCCD hoặc hộ chiếu của người đại diện theo pháp luật và người giao hàng.
II. Thông tin bên mua: tương tự như bên bán (tên, địa chỉ, điện thoại, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, người đại diện, người nhận hàng).
III. Thông tin về mỗi hóa chất cần kiểm soát đặc biệt được mua, bán, bao gồm:
- Thông tin về hóa chất:Tên thương mại;
- Tên khoa học của thành phần hóa học thứ 1, 2,... n;
- Mã CAS của thành phần hóa học thứ 1, 2,... n;
- Hàm lượng của thành phần hóa học thứ 1, 2,... n;
- Hàm lượng của thành phần khác (chú thích: bao gồm thông tin thành phần hóa chất khác);
- Khối lượng hóa chất mua bán;
- Mục đích mua (kinh doanh/sử dụng);
- Mã mục đích sử dụng (theo bảng danh mục 48 mã mục đích sử dụng ban hành kèm phụ lục).
- Thông tin chung: ngày giao hàng, ngày lập phiếu, số hóa đơn, ngày hóa đơn.
Như vậy, phần "Thông tin về hóa chất" của phiếu kiểm soát mua, bán yêu cầu khai báo lần lượt từng thành phần hóa học cấu tạo nên hóa chất/hỗn hợp chất (không chỉ riêng hóa chất kiểm soát đặc biệt), kèm tên khoa học, mã CAS và hàm lượng của từng thành phần, cộng thêm hàm lượng của phần còn lại (thành phần khác).
Đây chính là cấu trúc thông tin thành phần tương tự — dù không hoàn toàn giống — với mục "Thông tin về thành phần các chất" trong Phiếu an toàn hóa chất (MSDS/SDS).
3. So sánh với yêu cầu thành phần trong Phiếu an toàn hóa chất (MSDS)
Theo Điều 5 Thông tư 01/2026/TT-BCT (Phụ lục I — mẫu Phiếu an toàn hóa chất), mục 3 "Thông tin về thành phần các chất" quy định: đối với hỗn hợp chất, cần thể hiện nhận dạng hóa chất, nồng độ, phần trăm nồng độ trong khoảng xác định của tất cả các chất độc hại trên ngưỡng quy định (có lưu ý ưu tiên bảo mật thông tin bí mật thương mại khi liệt kê).
So sánh:
| Tiêu chí | Phiếu kiểm soát mua, bán (Phụ lục IX) | Phiếu an toàn hóa chất — MSDS (Phụ lục I) |
| Có yêu cầu thể hiện thành phần hóa học không | Có — tên khoa học, mã CAS, hàm lượng từng thành phần 1, 2,...n + thành phần khác | Có — nhận dạng, nồng độ của các chất độc hại trên ngưỡng quy định |
| Phạm vi thành phần cần liệt kê | Không giới hạn rõ ngưỡng — liệt kê theo cấu trúc "thành phần thứ 1, 2,...n" | Giới hạn ở "chất độc hại trên ngưỡng quy định", có ưu tiên bảo mật bí mật thương mại (thực tế thì cần show full 100% thành phần) |
| Có thêm thông tin giao dịch không | Có — bên mua, bên bán, ngày giao hàng, mục đích sử dụng | Không — MSDS không có thông tin giao dịch |
| Nội dung kỹ thuật khác (độc tính, sơ cứu, ứng phó sự cố...) | Không | Có (16 mục theo GHS) |
Có thể thấy hai loại phiếu vẫn có mục đích và phạm vi khác nhau: phiếu kiểm soát mua, bán tập trung vào giao dịch (kèm thành phần hóa học để phục vụ truy xuất, xác thực hóa chất giao dịch), còn MSDS là tài liệu kỹ thuật toàn diện về an toàn hóa chất. Nhưng về việc "có phải thể hiện thành phần hóa học hay không", câu trả lời cho cả hai loại phiếu đều là có.
4. Câu hỏi thường gặp
Phiếu kiểm soát mua, bán có cần ghi hàm lượng chính xác đến từng phần trăm không? Theo mẫu tại Phụ lục IX, mục "Hàm lượng của thành phần hóa học thứ 1, 2,...n" là trường thông tin bắt buộc kê khai cho từng thành phần, tương tự cách thể hiện hàm lượng trong các mẫu văn bản đề nghị cấp phép khác (ví dụ Mẫu 06a, 07a của cùng Thông tư) vốn đều có cột "Hàm lượng (%)".
Nếu hỗn hợp có nhiều thành phần không thuộc diện kiểm soát đặc biệt thì có phải khai báo hết không? Theo cấu trúc mẫu, mục "Hàm lượng của thành phần khác" (với chú thích "bao gồm thông tin thành phần hóa chất khác") cho thấy các thành phần không thuộc diện kiểm soát đặc biệt vẫn cần được phản ánh trong phiếu, ít nhất ở dạng hàm lượng phần còn lại của hỗn hợp.
Ai chịu trách nhiệm lập và nộp phiếu kiểm soát mua, bán? Theo Điều 8 Thông tư 01/2026/TT-BCT, kể từ ngày 01/01/2026, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày giao hàng, tổ chức kinh doanh hóa chất thuộc Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt phải lập phiếu kiểm soát mua, bán theo mẫu Phụ lục IX, thông qua hệ thống định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất cần kiểm soát đặc biệt trên nền tảng định danh, xác thực điện tử do Bộ Công an quản lý.
5. Kết luận
Theo mẫu chính thức tại Phụ lục IX Thông tư 01/2026/TT-BCT, Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất cần kiểm soát đặc biệt có yêu cầu thể hiện thông tin thành phần hóa học của hóa chất/hỗn hợp chất được giao dịch — gồm tên khoa học, mã CAS, hàm lượng của từng thành phần và hàm lượng thành phần khác — bên cạnh các thông tin giao dịch (bên mua, bên bán, khối lượng, mục đích sử dụng, ngày giao hàng).
Bài viết mang tính tổng hợp/ tham khảo.
