1. Vì sao câu hỏi này gây nhầm lẫn?
Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu hóa chất thắc mắc: hóa chất là tiền chất công nghiệp nhóm 2 có hàm lượng bằng 5% thì có thuộc diện phải xin giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất kiểm soát đặc biệt nhóm 2 hay không? Nguyên nhân nhầm lẫn nằm ở chỗ pháp luật hiện hành quy định hai ngưỡng hàm lượng khác nhau liên quan đến tiền chất công nghiệp, khiến người đọc dễ áp dụng nhầm.
2. Căn cứ pháp lý hiện hành
Ba văn bản quy phạm pháp luật liên quan trực tiếp đến vấn đề này:
- Nghị định 24/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 quy định các danh mục hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất (ban hành Danh mục tiền chất công nghiệp nhóm 1, nhóm 2 tại Phụ lục III).
- Nghị định 26/2026/NĐ-CP ngày 17/01/2026 hướng dẫn Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa (quy định thủ tục cấp phép, điều kiện miễn trừ).
- Nghị quyết 19/2026/NQ-CP ngày 29/4/2026 về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương (phân cấp thẩm quyền cấp phép xuất nhập khẩu hóa chất kiểm soát đặc biệt về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh).
3. Ngưỡng hàm lượng để hỗn hợp bị coi là "hóa chất cần kiểm soát đặc biệt"
Đây là điểm mấu chốt để trả lời câu hỏi. Theo Phụ lục III, Mục II Nghị định 24/2026/NĐ-CP quy định về hỗn hợp chất cần kiểm soát đặc biệt, một hỗn hợp chứa tiền chất công nghiệp nhóm 2 chỉ bị coi là hỗn hợp chất cần kiểm soát đặc biệt khi hàm lượng tiền chất đó lớn hơn 5% khối lượng của hỗn hợp.
Nói cách khác, ngưỡng phân loại là "> 5%" (lớn hơn), chứ không phải "≥ 5%" (lớn hơn hoặc bằng). Với hàm lượng đúng bằng 5%, hỗn hợp chưa vượt ngưỡng này.
Hệ quả: hỗn hợp có hàm lượng tiền chất công nghiệp nhóm 2 = 5% không rơi vào định nghĩa "hóa chất cần kiểm soát đặc biệt" theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP.
4. Vì sao không cần giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu?
Nghĩa vụ xin Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt chỉ phát sinh đối với hóa chất/hỗn hợp đã được xác định là "hóa chất cần kiểm soát đặc biệt" (căn cứ Điều 14 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, dẫn chiếu khoản 3, khoản 4 Điều 12 Luật Hóa chất).
Vì hỗn hợp có hàm lượng 5% chưa đạt ngưỡng phân loại tại mục 3 nêu trên, nên nó không thuộc đối tượng điều chỉnh của Điều 14 Nghị định 26/2026/NĐ-CP. Do đó, doanh nghiệp không phải làm thủ tục xin Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu đối với riêng thành phần tiền chất công nghiệp nhóm 2 trong hỗn hợp này.
5. Ba tầng ngưỡng hàm lượng cần phân biệt rõ
Đây là phần dễ gây nhầm lẫn nhất, vì pháp luật hiện hành thiết kế ba cơ chế riêng biệt, vận hành theo thứ tự trước sau, không phải một ngưỡng duy nhất.
Tầng 1 — Ngưỡng phân loại: hỗn hợp có "dính" vào danh mục hay không
Đây là bước xét đầu tiên. Theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP:
- Phụ lục III, Mục II: hỗn hợp chứa tiền chất công nghiệp nhóm 2 chỉ bị coi là hỗn hợp chất cần kiểm soát đặc biệt khi hàm lượng lớn hơn 5% khối lượng.
- Phụ lục II, Mục 2: hỗn hợp chứa hóa chất thuộc Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện chỉ bị coi là hỗn hợp chất có điều kiện khi hàm lượng lớn hơn 5% khối lượng.
Cả hai danh mục đều dùng chung ngưỡng ">5%". Dưới hoặc bằng ngưỡng này, hỗn hợp không bị coi là thuộc danh mục tương ứng — nghĩa là chưa phát sinh bất kỳ nghĩa vụ giấy phép/giấy chứng nhận nào để phải xét tiếp đến các quy định miễn trừ bên dưới.
Tầng 2 — Ngưỡng miễn trừ Giấy chứng nhận/Giấy phép sản xuất, kinh doanh
Áp dụng cho hỗn hợp đã vượt qua Tầng 1 (tức đã bị phân loại là hóa chất có điều kiện hoặc kiểm soát đặc biệt). Theo Điều 21 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP:
Miễn trừ cấp Giấy chứng nhận, Giấy phép sản xuất, kinh doanh đối với hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt có nồng độ dưới 0,1% khối lượng của hỗn hợp chất.
Tầng 3 — Ngưỡng miễn trừ Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu
Cũng áp dụng cho hỗn hợp đã vượt qua Tầng 1, nhưng chỉ miễn riêng nghĩa vụ xuất/nhập khẩu (không miễn nghĩa vụ sản xuất, kinh doanh nội địa). Theo Điều 21 khoản 2 Nghị định 26/2026/NĐ-CP:
Miễn trừ cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu đối với hóa chất cần kiểm soát đặc biệt nhóm 1 có nồng độ dưới 1%, nhóm 2 có nồng độ dưới 5% khối lượng của hỗn hợp chất.
Bảng tổng hợp ba tầng ngưỡng
| Tầng | Cơ chế | Căn cứ | Ngưỡng (tiền chất CN nhóm 2) |
| 1 | Phân loại là hóa chất có điều kiện / kiểm soát đặc biệt | NĐ 24/2026/NĐ-CP, Phụ lục II & III | > 5% |
| 2 | Miễn Giấy chứng nhận/Giấy phép sản xuất, kinh doanh | NĐ 26/2026/NĐ-CP, Điều 21 khoản 1 | < 0,1% |
| 3 | Miễn Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu | NĐ 26/2026/NĐ-CP, Điều 21 khoản 2 và nghị quyết 19, điều V phần C Lĩnh vực hóa chất | < hoặc = 5% |
Vì sao ở hàm lượng 5% vẫn không cần bất kỳ giấy phép nào?
Vì ngưỡng phân loại (Tầng 1) là >5% — cao hơn hẳn ngưỡng miễn trừ 0,1% ở Tầng 2 — nên đối với tiền chất công nghiệp nhóm 2, hàm lượng đúng bằng 5% chưa bao giờ vượt qua được Tầng 1. Điều này có nghĩa là hỗn hợp chưa bị phân loại là hóa chất có điều kiện/kiểm soát đặc biệt, nên không cần xét đến các điều khoản miễn trừ ở Tầng 2 hay Tầng 3 nữa — đơn giản vì chưa phát sinh nghĩa vụ nào để cần "miễn".
Ngưỡng miễn trừ 0,1% ở Tầng 2 thực sự có ý nghĩa với các nhóm hóa chất có ngưỡng phân loại thấp hơn — ví dụ tiền chất công nghiệp nhóm 1 (ngưỡng phân loại chỉ >1%, theo Phụ lục III Mục II) — nơi khoảng cách giữa ngưỡng phân loại và ngưỡng miễn trừ hẹp hơn nhiều.
⚠️ Đây là phân tích dựa trên đọc trực tiếp văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, không phải tư vấn pháp lý chính thức. Với hồ sơ hóa chất cụ thể, doanh nghiệp nên xác nhận lại cách áp dụng với Sở Công Thương/Cục Hóa chất – Bộ Công Thương, đặc biệt trong trường hợp có văn bản hướng dẫn thi hành (thông tư) làm rõ thêm thứ tự áp dụng giữa các ngưỡng.
6. Những điều doanh nghiệp cần kiểm tra thêm
Việc không cần giấy phép xuất/nhập khẩu hóa chất kiểm soát đặc biệt không có nghĩa là hoàn toàn không có nghĩa vụ pháp lý nào khác. Doanh nghiệp cần rà soát thêm các điểm sau trước khi xuất/nhập khẩu:
- Hóa chất nguyên chất (100%): Nếu hóa chất không ở dạng hỗn hợp mà là chất nguyên chất nằm trong Danh mục tiền chất công nghiệp nhóm 2 (Phụ lục III, Mục 1.2.A Nghị định 24/2026/NĐ-CP — ví dụ acetone, axit acetic, axit clohydric, axit sulfuric, toluene, MEK...), thì bản thân chất đó vẫn là hóa chất cần kiểm soát đặc biệt và vẫn phải xin phép theo thủ tục thông thường. Ngưỡng 5% chỉ áp dụng cho hỗn hợp.
- Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện (Phụ lục II Nghị định 24/2026/NĐ-CP): Đây là chế độ quản lý độc lập, khác với "hóa chất cần kiểm soát đặc biệt". Theo Nghị định 24/2026/NĐ-CP, hỗn hợp chứa hóa chất thuộc Phụ lục II với hàm lượng lớn hơn 5% khối lượng cũng bị coi là hỗn hợp chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện, và tổ chức sản xuất/kinh doanh phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện (không phải giấy phép xuất/nhập khẩu, mà là điều kiện kinh doanh nội địa). Một số tiền chất công nghiệp nhóm 2 (như acetone, acetyl chloride...) đồng thời xuất hiện trong danh mục này.
- Khai báo hóa chất nhập khẩu: Dù không cần giấy phép, tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất thuộc chương 28, 29 Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu Việt Nam vẫn có thể phải thực hiện khai báo hóa chất nhập khẩu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia theo Điều 6 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, trừ các trường hợp được miễn trừ khai báo quy định tại khoản 7 Điều này.
- Thẩm quyền cấp phép (nếu vẫn thuộc diện phải xin phép): Theo Nghị quyết 19/2026/NQ-CP (Phụ lục I, Mục A.1), thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ và cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (cả nhóm 1 và nhóm 2) đã được phân cấp về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thay vì tập trung tại Cục Hóa chất – Bộ Công Thương như trước.
7. Câu hỏi thường gặp
Hàm lượng 4,9% thì sao? Dưới 5% thì càng chắc chắn không thuộc diện hóa chất cần kiểm soát đặc biệt theo ngưỡng phân loại tại Nghị định 24/2026/NĐ-CP.
Hàm lượng 5,1% thì sao? Khi đó hỗn hợp đã vượt ngưỡng "lớn hơn 5%", bị coi là hỗn hợp chất cần kiểm soát đặc biệt và phải thực hiện thủ tục xin Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu theo Điều 14 Nghị định 26/2026/NĐ-CP.
Không cần giấy phép xuất nhập khẩu thì có cần giấy phép/giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh không? Không, với cùng lý do đã phân tích ở mục 5: ngưỡng phân loại hóa chất có điều kiện/kiểm soát đặc biệt tại Nghị định 24/2026/NĐ-CP là >5% — cao hơn ngưỡng miễn trừ 0,1% tại Điều 21 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP.
Ở hàm lượng 5%, hỗn hợp chưa vượt ngưỡng phân loại nên chưa phát sinh nghĩa vụ xin Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện (Điều 9 NĐ 26/2026/NĐ-CP) lẫn Giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (Điều 13 NĐ 26/2026/NĐ-CP), đối với riêng cấu phần tiền chất công nghiệp nhóm 2 này.
Ngưỡng 0,1% ở Điều 21 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP có áp dụng cho tiền chất công nghiệp nhóm 2 không? Về mặt câu chữ thì có (điều khoản này áp dụng chung cho "hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt"), nhưng trên thực tế không có ý nghĩa quyết định đối với tiền chất công nghiệp nhóm 2, vì ngưỡng phân loại của nhóm này (>5%) đã cao hơn ngưỡng miễn trừ 0,1% — nghĩa là ở bất kỳ hàm lượng nào ≤5%, hỗn hợp đã không bị phân loại vào danh mục này ngay từ đầu, nên không cần viện dẫn đến điều khoản miễn trừ 0,1%. Ngưỡng 0,1% có ý nghĩa thực tiễn rõ hơn với các nhóm có ngưỡng phân loại thấp (ví dụ tiền chất công nghiệp nhóm 1, ngưỡng phân loại >1%).
Văn bản nào là căn cứ chính thức, mới nhất? Nghị định 24/2026/NĐ-CP và Nghị định 26/2026/NĐ-CP (cùng ban hành ngày 17/01/2026, có hiệu lực từ ngày ký), được điều chỉnh về thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính bởi Nghị quyết 19/2026/NQ-CP (ban hành ngày 29/4/2026).
8. Kết luận
Đối chiếu quy định tại Phụ lục II và Phụ lục III, Mục II Nghị định 24/2026/NĐ-CP, hỗn hợp chứa tiền chất công nghiệp nhóm 2 với hàm lượng đúng bằng 5% chưa đạt ngưỡng phân loại "lớn hơn 5%" để bị coi là hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện.
Vì ngưỡng phân loại này (Tầng 1) cao hơn ngưỡng miễn trừ 0,1% tại Điều 21 khoản 1 Nghị định 26/2026/NĐ-CP (Tầng 2), nên doanh nghiệp không phải xin cả Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu lẫn Giấy chứng nhận/Giấy phép sản xuất, kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt đối với riêng cấu phần tiền chất công nghiệp nhóm 2 trong hỗn hợp này. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần rà soát riêng đối với hóa chất nguyên chất, và nghĩa vụ khai báo hóa chất nhập khẩu để đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp
